Latający szczur

Jedni kochają ich śpiew i budują dla nich budki. Drudzy uważają je za uciążliwe pasożyty nazywając latającymi szczurami. Jeszcze inni zajadają się nimi niczym rarytasami. Mowa o szpakach.
Aby wyrobić sobie własną opinię na temat szpaków wystarczy je uważnie poobserwować. Łatwo wtedy zauważyć ich arystokratyczne wręcz, pełne dyskretnej elegancji upierzenie. Niby czarne, niby szare ale... W słońcu ich pióra połyskują szafirem i starym złotem a w okolicach szyi i karku na fioletowo. Przepięknie śpiewają i potrafią znakomicie naśladować głosy innych ptaków a nawet dżwieków wydawanych przez inne zwierzeta, samochody, elektryczne piły.... Potrafią także nauczyć się pojedyńczych słów ludzkiej mowy, zwłaszcza jeśli przebywają w niewoli. A tak na marginesie dodam, że w Polsce nie wolno więzić żadnych ptaków naszej rodzimej fauny.
O tym jak są niezwykłe niech świadczy fakt, że prowadzono liczne badania nad ich stadami. Bardzo interesująco opisał to Noah Strycker w książce pt: "Rzecz o ptakach". Niezwykle ciepło pisze o nich również nasz rodzimy ornitolog Andrzej G. Kruszewicz w książce "Ptaki Polski". Warto zapoznać się z obiema pozycjami, zwłaszcza że obaj panowie piszą interesująco i z miłością do ptaków.
W Europie szpaków jest coraz mniej za to w Ameryce tworzą tysięczne stada. Największe z nich miało półtora miliona! Choć samiec pierwszy przylatuje na tereny lęgowe to jednak samica decyduje gdzie para założy gniazdo. Chętnie korzystają z dziupli lub budek lęgowych. Najpierw usuwają pozostalości po starym gnieździe, a budując własne wnoszą zioła: krwawnik, wrotycz, tatarak, które ze wzgledu na swoje właściwości mają zapewne odstraszać pasożyty. Jak widać niezłe z nich czyścioszki.
Wysiadywanie piskląt trwa 2 tygodnie a odchowanie ich w gnieździe 3 tygodnie. Zwykle nie powtarzają lęgu, a jeśli już to zwykle po stracie jaj z pierwszego. Aż do wylotu na zimę rodzina trzyma się razem często łącząc się w stada z innymi rodzinami szpaków. Szpaki cechuje duża życiowa zaradność i inteligencja oraz niebywały metabolizm. Szpaki podobnie jak jemiołuszki zjadają duże ilości owoców, które fermentując w ich żółądkach produkują alkohol. Podczas gdy często spotyka się pijane jemiołuszki to jednak nigdy nie widziano pijanego szpaka. Dlaczego tak się dzieje? Otóż soki trawienne szpaków cechuje wysoki poziom dehydrogenazy alkoholowej – enzymu rozkładającego alkohol. Dla porówniania ludzie mają go 14 razy mniej.
Bardzo dużo na temat szpaków krąży nieprawdziwych legend. Są jednak na szczęście tacy, którzy już poznali się na szpakach. Na pewno znał je i lubił Jan Brzechwa. Są na to naukowe ;-) dowody:

Szpak i sowa

Szpak umiał mówić trzy słowa,
Że najmądrzejsza jest sowa.
Pliszka siedziała na dębie,
Opowiedziała to ziębie;
Zięba spotkała się z kosem,
Ćwierknęła mu to półgłosem;
Gdy kos się spotkał z jaskółką,
To samo powtarzał w kółko;
Kukułka w rozmowie z wroną
Mówiła to, co mówiono,
A wrona przez całe noce
Opowiadała to sroce.
I tak od słowa do słowa
Orzekła cała dąbrowa,
Że najmądrzejsza jest sowa.
A sowie przykro okropnie:
„Niech tego szpaka gęś kopnie,
Bo szpak popełnia ten błąd, że
Ma mnie za mądrą. A skądże?
Ja się zupełnie nie mądrzę,
Ja jestem głupsza od szpaka,
Przysięgam, że jestem taka!”
A szpak na sowę się gniewa,
Od drzewa lata do drzewa,
Te same słowa powtarza,
Nieszczęsną sowę obraża
I mówi, kiedy ją spotka:
„Udaje głupią. Idiotka!”